De letselschade van de ZZP-er

Het is in de huidige economie een bekend fenomeen. De Zelfstandige Zonder Personeel. Steeds vaker worden zij ingehuurd door bedrijven die meer flexibiliteit zoeken in hun personeelsbeleid. Dat je verantwoordelijk kunt zijn voor schade die door de ingehuurde ZZP-er wordt veroorzaakt is bij de meeste werkgevers wel bekend. Dat je ook aansprakelijk kunt zijn voor de door de ZZP-er zelf geleden schade door een bedrijfsongeval was veel minder bekend. Karel werkte als zelfstandig onderhoudsmonteur en werd ingehuurd door een houtverwerkingsbedrijf om een machine te repareren. Tijdens de reparatie deed zich een gruwelijk ongeluk voor waardoor Karel zijn rechteronderbeen verloor. Karel had zich nog niet verzekerd tegen het risico van arbeidsongeschiktheid. Die polissen waren zo duur en bovendien wist hij als starter nog niet goed wat hij zou gaan verdienen.

Hij besloot zijn opdrachtgever aansprakelijk te stellen. Hij deed hierbij een beroep op een wetsartikel dat eigenlijk bedoeld is om bescherming te bieden aan ingeleend personeel, zoals bijvoorbeeld stagiaires of uitzendkrachten. Op grond van dat artikel is een bedrijf aansprakelijk voor schade die een persoon lijdt met wie geen arbeidsovereenkomst bestaat, maar die wel arbeid verricht in “de uitoefening van” het bedrijf van de opdrachtgever. De Rechtbank en in hoger beroep het Hof wezen de vordering van Karel af. Ze vonden dat de werkzaamheden niet werden verricht in de uitoefening van het bedrijf van de opdrachtgever. De wetgever wilde bescherming bieden aan werknemers en niet aan zelfstandig ondernemers van wie verwacht mag worden dat zij zelf zorg dragen voor een adequate verzekering. De Hoge Raad oordeelde echter anders en gaf Karel gelijk.

Een opdrachtgever kan ook aansprakelijk zijn voor schade van een ZZP-er mits die schade is veroorzaakt tijdens het verrichten van arbeid in de uitoefening van het bedrijf van die opdrachtgever. Het moet dus gaan om werk dat ook door de eigen werknemers van de opdrachtgever wordt of kan worden gedaan. Dat is dus lang niet altijd het geval. ZZP-ers worden nu juist vaak ingeschakeld voor specifiek werk dat zich incidenteel voordoet. Denk aan een bakkerij die zijn winkel opnieuw laat inrichten of schilderen, of een bank die voor de beveiliging een IT-specialist inhuurt. Zij kunnen als het mis gaat de opdrachtgever dus niet aansprakelijk stellen. Maar Karel had geluk. Hij kon aantonen dat zijn werkzaamheden wel tot de normale bedrijfsuitoefening behoorden en regelmatig ook door de eigen technische dienst werden gedaan.

Zijn schade was dus gedekt op de verzekering van zijn opdrachtgever. Feitelijk werd zijn positie gelijk gesteld met die van de eigen werknemer. En dat is gunstig want de zorgplicht van de werkgever jegens werknemers gaat ver. Bij een ongeval tijdens werktijd is de werkgever bijna altijd aansprakelijk tenzij hij kan bewijzen dat hij niet te kort is geschoten in zijn zorgplicht. De bewijslast wordt dus omgedraaid. Reden te meer voor werkgevers om hun bestaande verzekeringen nog eens na te lopen. Het is verstandig voor opdrachtgevers om onderaannemers standaard mee te verzekeren. Dat dit extra kosten met zich meebrengt mag duidelijk zijn. Maar het is altijd nog goedkoper dan uit eigen zak de letselschade van de ZZP-er moeten betalen!