'Amerikaanse toestanden'

Tijdens een korte trip naar New York deed ik inspiratie op om maar eens stil te staan bij de in Nederland heersende vrees voor Amerikaanse toestanden in de letselschaderegeling. En om maar meteen met de deur in huis te vallen: die vrees is onterecht! De Amerikaanse situatie is namelijk totaal onvergelijkbaar met Nederland. Allereerst zijn de sociale voorzieningen er veel beperkter dan bij ons waardoor mensen eerder schade lijden die ze alleen door het indienen van een claim kunnen wegnemen. Procederen is in Amerika dan ook eerder regel dan uitzondering. Wij procederen zelden. In de tweede plaats kennen wij geen juryrechtspraak door ‘leken’ die eerder dan een rechter geneigd zijn hoge vergoedingen toe te kennen.

Een derde verschil is dat ons rechtssysteem geen extra vergoeding als straf voor de veroorzaker , de zogenaamde ‘punitive damages’ kent. Bovendien wordt de beeldvorming in Nederland sterk be’nvloed door ‘verhalen van horen zeggen’ die vervolgens bij gebrek aan kennis van zaken voor waar worden aangenomen. Zo kent bijna iedere Nederlander het verhaal van de vrouw die in Amerika ‘miljoenen’ dollars kreeg voor schade door te hete koffie bij MacDonalds. Zij werd alom afgeschilderd als een geldwolf en de zaak als een schoolvoorbeeld van de claimcultuur die wij niet willen. Dit verhaal is echter wat de Amerikanen noemen een ‘urban legend’, de waarheid ligt een stuk genuanceerder.

Wat was het geval? In 1992 zat mevrouw Liebeck (79) als passagier in de auto bij haar kleinzoon. Zij bestelde koffie bij de Mac Drive waarna haar kleinzoon de auto parkeerde. Zij zette de koffie tussen haar benen op de stoel en wilde het dekseltje eraf halen om melk en suiker toe te voegen. Bij het lostrekken van de deksel morste zij de gloeiend hete koffie over de binnenkant van haar dijen. Deze veroorzaakte ernstige derdegraads brandwonden aan de dijen, billen en schaamstreek van het slachtoffer. Zij moest meerdere huidtransplantaties ondergaan en had in totaal twee jaar medische verzorging nodig. Aan het eind van die 2 jaar woog zij nog maar 38 kilo. Onderzoek wees uit dat de koffie met 88 graden Celsius veel heter dan gebruikelijk bleek te zijn en bij huidcontact al binnen enkele seconden derdegraads brandwonden kon veroorzaken. Bij minder hete koffie bleek dit risico veel kleiner te zijn.

Bovendien werd bekend dat MacDonalds jaarlijks vele klachten kreeg over het morsen van hete koffie en daar niets aan had gedaan. Mevrouw Liebeck had McDonald’s $ 20.000 gevraagd voor daadwerkelijk geleden en verwachte schade; men bood haar $ 800. De jury kende in eerste instantie bijna drie miljoen dollar toe, met name als straf voor laks optreden. De rechter heeft later de vergoeding gematigd tot ruim zeshonderdduizend dollar. Dat bedrag was het drievoudige van de op dat moment daadwerkelijk gemaakte kosten. Bovendien nam de rechter 20% eigen schuld aan. De schadevergoeding was minder dan de dagomzet van MacDonalds uit koffieverkoop. Bovendien werd de zaak om hoger beroep te vermijden uiteindelijk geschikt voor een nog lager bedrag dat geheim is gehouden. ‘I rest my Case!’