Vriendendienst

Wij krijgen regelmatig vragen van mensen die letsel hebben opgelopen tijdens het helpen van een ander, de zogenaamde vriendendienst. De vraag is dan meestal of die ander aansprakelijk kan worden gesteld voor de schade. Vaak blijkt dat niet het geval. Met dank aan een uitspraak onze Hoge Raad. Een zeer ongelukkige uitspraak die, wat mij betreft, aan herziening toe is. De uitspraak waar ik het over heb is bekend geworden als ‘het verhuizende zusjes-arrest’. Wat was het geval? Wendy hielp haar zus Monique met het verplaatsen van een kast uit de berging naar de tweede verdieping. De kast was 180 cm hoog, 60 cm breed, 40 centimeter diep en woog ongeveer 30 kilo. Het ging mis bij een draai in de trap.

Wendy had de kast aan de bovenkant vast en was bijna op de tweede verdieping. Monique stond halverwege de trap en moest met de kast een draaibeweging maken. Hierbij verloor ze haar evenwicht. Om niet met kast en al naar beneden te vallen gaf ze in een reactie de kast nog een flinke duw omhoog. Als gevolg hiervan raakte de arm van Wendy bekneld tussen de kast en een muur. Hierbij liep ze zeer ernstig letsel op. Uiteindelijk moest zelfs haar onderarm worden geamputeerd! Monique voelde zich verantwoordelijk omdat ze de kast een duw had gegeven zonder goed zicht te hebben op haar zus, die boven stond. Haar verzekeraar wees de aansprakelijkheid echter af. Wendy had zich vrijwillig aangeboden om te helpen.

Bovendien bleek dat de zusjes er eerder in waren geslaagd om een identieke kast op dezelfde wijze zonder problemen boven te krijgen. Volgens de Hoge Raad was het letsel toe te schrijven aan ‘een ongelukkige samenloop van omstandigheden’ en niet aan schuld van Monique. Daarom hoefde de verzekeraar van Monique de schade van Wendy niet te vergoeden. Een opmerkelijke uitspraak. Het begint al met uitleg van de benaming ‘ongelukkige samenloop van omstandigheden’. Die past namelijk ook bij heel veel ongevallen waarin rechters wel degelijk besluiten tot aansprakelijkheid! Feitelijk zou de Hoge Raad naar mijn mening alleen de volgende vraag moeten beantwoorden. Heeft Monique voldoende zorgvuldig gehandeld jegens haar zus of heeft ze meer risico genomen dan in de gegeven situatie verantwoord was? De beslissing om een hoge kast over een gedraaide trap te verplaatsen is al een risico.

Maar daar was Wendy zelf ook bij betrokken. Wie echter deze kast een harde duw geeft neemt daarbij het risico voor lief dat iemand die zich achter deze kast bevindt, gewond raakt. Als dat risico zich dan ook daadwerkelijk voordoet hoor je wat mij betreft aansprakelijk te zijn voor de schade! Daar denkt de Hoge Raad dus anders over. Omdat een dergelijke ‘ongelukkige samenloop van omstandigheden’ bij vriendendiensten regelmatig voorkomt hebben de meeste verzekeraars inmiddels wel besloten bij dit soort letselschades hun verzekerde een beetje tegemoet te komen. Men biedt dan, ook bij het ontbreken van aansprakelijkheid, een schadevergoeding aan van doorgaans maximaal € 10.000,-. Maar ik heb veel liever een nieuwe uitspraak van onze hoogste rechter!